ToggleToggle

Zachowek – komu się należy, jaka jest jego wysokość?

Zachowek – komu się należy, jaka jest jego wysokość?

Jeśli osoba z twojej najbliższej rodziny zmarła, ale pominęła Cię w testamencie - możesz ubiegać się o zachowek. Sprawdź co to w ogóle jest i czy masz do niego prawo!

Co to jest zachowek?

Zachowek to ochrona interesów majątkowych osób, które są najbliższe spadkodawcy. Prawo do zachowku jest wynikiem więzi rodzinnej. 

Polskie prawo przewiduje, że możemy otrzymać coś w spadku jeśli:

  • jeśli ktoś zapisał nam coś w testamencie, bez względu na to, czy należymy do jego najbliższej rodziny czy też nie - jest to dziedziczenie testamentowe, 
  • jeśli nie zostaliśmy zapisani w testamencie ale należymy do najbliższej rodziny zmarłego - jest to dziedziczenie ustawowe. 

Zachowek gwarantuje najbliższej rodzinie że nawet jeśli nie zostaną uwzględnieni w testamencie, nie zostaną bez żadnego spadku. Po stronie najbliższej rodziny stoi prawo.  

Kto ma prawo do zachowku?

Według art. 991 Kodeksu cywilnego, o zachowek mogą ubiegać się:

  • rodzice zmarłego - zachowek przysługuje rodzicom zmarłego wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił małżonka lub dzieci, 
  • małżonkowie - zachowek przysługuje, jeśli małżonkowie w chwili śmierci byli w związku małżeńskim, jeśli byli w separacji orzeczonej sądownie, po rozwodzie lub w jego trakcie, w którym spadkobierca wystąpił o orzeczenie rozwody z winy współmałżonka, zachowek ten nie przysługuje,
  • wnukowie oraz dzieci (biologiczne, zarówno jak i przysposobione) - jeśli dziecko zmarłej osoby żyje, to ma ono wyłączne uprawnienia do zachowku, tym samym wyłączając z prawa do niego wnuków zmarłego, jeśli zaś dziecko zmarłego nie żyje, prawo do zachowku przechodzi właśnie na wnuków. 

Kogo można pozbawić prawa do zachowku?

Pomimo tego, że zachowek przysługuje niezależnie od woli zmarłego, są jednak sytuacje w których spadkodawca ma możliwość pozbawienia bliskich tego prawa, wydziedziczając dane osoby w akcie notarialnym. Nie można tego jednak zrobić “bo tak”, musimy mieć ku temu poważne przesłanki. Jeśli opiekowałeś się zmarłym - nie musisz się martwić, nie zostaniesz pozbawiony prawa do zachowku. Wykluczenia dotyczące tego świadczenia mają przede wszystkim zapobiegać temu, by osoby z bliskiej rodziny zmarłego, które nie utrzymywały przez lata kontaktu z zmarłym, rościli sobie prawo do majątku.

Zachowku nie otrzymasz gdy:

  • w chwili śmierci byłeś ze zmarłym w separacji bądź zmarły wystąpił o orzeczenie rozwodu/separacji z twojej winy, a żądanie te było uzasadnione, 
  • sam zrzekłeś się dziedziczenia lub prawa do zachowku, 
  • samowolnie odrzuciłeś spadek, 
  • zostałeś wydziedziczony bądź uznany za niegodnego dziedziczenia, gdyż przez wiele lat nie dopełniałeś wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych, dopuściłeś się przestępstwa wobec spadkodawcy bądź bliskiej mu osoby lub wbrew woli spadkodawcy zachowywałeś się w sposób sprzeczny z ogólnie przyjętymi normami zachowania. 

Pamiętaj, że jeśli twój rodzic Cię wydziedziczy, nie należy Ci się zachowek, ale będą mogły się o niego ubiegać twoje dzieci - czyli wnuki zmarłego, bowiem prawo zakłada, że osoba wydziedziczona jest traktowana jak osoba zmarła. Sprawia to, że prawo do dziedziczenia przechodzi na kolejnych zstępnych, czyli w tym przypadku wnuków, a twoich dzieci. 

 

Jaka jest wysokość zachowku?

Prawo mówi nam, że możemy ubiegać się o zachowek w wysokości ½ tego, co przypadłoby Ci w udziale w przypadku dziedziczenia ustawowego, jest to zatem indywidualna sprawa. Kwota ta jednak może się zwiększyć do ⅔ w dwóch przypadkach a mianowicie:

  • gdy jesteś osobą niepełnoletnią, 
  • gdy jesteś osobą trwale niezdolną do pracy. 

Jeśli otrzymałeś wcześniej darowiznę od osoby zmarłej, to kwota zachowku zostanie o nią pomniejszona. 

Pamiętaj również, że zachowek jest świadczeniem materialnym, więc jeśli zostałeś pominięty w testamencie bliskiej Ci osoby, możesz ubiegać się tylko i wyłącznie o zadośćuczynienie materialne, nie możesz niestety uzyskać konkretnych przedmiotów które wchodzą w poczet spadku. 

Jak ubiegać się o zachowek?

O zachowek należy ubiegać się u tej osoby, która została uwzględniona w spadku bądź też otrzymała od zmarłej osoby darowiznę. Droga do otrzymania zachowku może być sądowa bądź dobrowolna. Czym się różnią?

  • Sądowa

Pokrzywdzony spadkobierca ma możliwość dochodzenia się swoich praw przed sądem w drodze powództwa o zapłatę. Rozwiązanie te będzie jednak konieczne dopiero wtedy, gdy nie da się zawrzeć ze spadkobiercą ugody lub gdy wystąpią między Wami jakieś elementy sporne. Niestety te rozwiązanie jest droższe - zanim sąd zajmie się rozpatrywaniem Twojego wniosku będziesz musiał uiścić stosowną opłatę, nie obejdzie się także bez wsparcia prawnika, bo będzie trzeba przygotować pozew o zachowek.

  • Dobrowolna

Pokrzywdzony spadkobierca ma możliwość przedstawienia osobie uwzględnionej w testamencie roszczenia o zapłatę i zawarcia z nią ugody przed sądem. Takie rozwiązanie będzie odpowiednie dla obu stron. Zawarcie ugody nic nie kosztuje, poza tym, jest bardziej elastyczne - jest możliwość rozłożenia kwoty spłaty na raty bądź przesunięcia jej wypłaty do momentu przykładowo sprzedaży odziedziczonego mieszkania. Ten sposób sprawdzi się, pod warunkiem że roszczenie nie będzie ani przedawnione ani sporne. 

 

Ile kosztuje ubieganie się o zachowek?

Jak zostało wyżej wspomniane, ubieganie się o zachowek na drodze sądowej trochę kosztuje. Będziesz musiał uiścić opłatę sądową, opłacić biegłego sądowego oraz ponieść koszty pracy prawników. Jednak podstawowe pytanie brzmi - ile?

  • praca prawnika będzie Cię kosztować od 1 500 złotych, 
  • praca biegłych sądowych, którzy będą musieli oszacować wartość majątku będzie Cię kosztować od 1 000 złotych, 
  • opłata sądowa w przypadku pozwu o zachowek będzie Cię kosztować 5 procent wnioskowanej kwoty. 

Jak już sam zauważyłeś, koszty ubiegania się o zachowek są naprawdę wysokie i nie zawsze warto się o niego w ogóle ubiegać. Jeśli wygrasz sprawę o zachowek, część kosztów sądowych będzie Ci musiał zwrócić przegrany, zatem mu również bardziej opłaca się ugoda w takiej sytuacji. Jednak gdy przegrasz, sąd będzie Ci mógł zasądzić pokrycie kosztów, które poniosła strona pozwana. 

 

Czy prawo do zachowku się przedawnia?

Niestety prawo do zachowku się przedawnia. Ze względu na to, że prawo to jest roszczeniem majątkowym podlega przedawnieniu. Kodeks cywilny wskazuje, iż roszczenie o zachowek przedawnia się dopiero po 5 latach od ogłoszenia testamentu, czego dokonuje w toku specjalnego postępowania sąd bądź też notariusz, a jeśli testamentu nie było - 5 lat od otwarcia spadku (czyli od śmierci spadkodawcy). Zarzut przedawnienia będzie jednak skuteczny tylko wtedy, jeśli termin przedawnienia upłynie przed wszczęciem sprawy sądowej o zapłatę zachowku. W sytuacji kiedy pięcioletni okres czasu od wyżej wskazanych zdarzeń (otwarcia spadku/ogłoszenia testamentu) upłynie po wszczęciu postępowania ale przykładowo przed dniem pierwszej rozprawy, zarzut przedawnienia nie jest uwzględniony. Wszczęcie sprawy o zachowek przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zachowek.

 

Czy od zachowku trzeba odprowadzić podatek?

Otrzymanie zachowku bez podatku jest możliwe. Prawo do podatku zachowku ma najbliższa rodzina, należy ona do I grupy podatkowej (tak zwanej zerowej grupy podatkowej), w której darowizna jest zwolniona z podatku, pod jednym warunkiem - jeśli nie przekracza kwoty 9 637 złotych. 

Jednak gdy zachowek oraz wszelkie otrzymane darowizny przekraczają 9 637 złotych, by nie płacić podatku należy złożyć w urzędzie skarbowym formularz SD-Z2 oraz dowód przekazania zachowku - może być to np kopia przekazu pocztowego albo potwierdzenie dokonanego przelewu. Czas na złożenie formularza wynosi pół roku, w innym wypadku niestety będzie trzeba zapłacić podatek. 

Niestety bardzo często przy sprawach związanych z zachowkiem wymagana jest pomoc prawnika, sądu, wiąże się to z wysokimi kosztami, straconym czasem oraz stresem. Warto tego unikać.

 

Jak nie płacić zachowku?

Jest kilka sposobów na to, aby nie płacić zachowku:

  • Umowa dożywocia

Wystarczy przenieść na przyszłego spadkobiercę własność nieruchomości i przez to na wyłączenie jej z zakresu majątku branego pod uwagę przy ustalaniu rozmiaru zachowku. Własność nieruchomości nie jest jednak przenoszona bezpłatnie na podstawie umowy darowizny, jednak w zamian za opiekę nad przyszłym spadkodawcą na umowie dożywocia. 

  • Upływ okresu 10 lat od dnia zawarcia umowy darowizny do dnia otwarcia spadku

W sytuacji w której darowizna będąca podstawą żądania zachowku, została dokonana na więcej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy, nie trzeba płacić od niej zachowku. Na upływ tego terminu może powołać się tylko i wyłącznie osoba, która nie jest spadkobiercą.

  • Przedawnienie

Skoro powództwo o zachowek może ulec przedawnieniu, sposobem na to aby nie płacić zachowku jest podniesienie przed sądem zarzutu przedawnienia.

  • Niegodność dziedziczenia

Negatywne zachowania spadkobiercy wobec spadkodawcy bądź dopuszczenie się przeciwko niemu przestępstwa, mogą uzasadniać sądowe uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Jest to jednak jednoznaczne z utratą przez taką osobę prawa do zachowku.

  • Zrzeczenie się dziedziczenia

Jeśli za życia spadkodawca zawrze z spadkobiercą umowę o zrzeczenie się dziedziczenia, traci on również uprawnienia do żądania zachowku.

  • Wydziedziczenie

Tylko spadkodawca ma możliwość wydziedziczenia uprawnionego spadkobiercy do zachowku w treści napisanego testamentu.Dla skuteczności wydziedziczenia zachowanie spadkobiercy musi spełniać określone warunki. Jak już zostało wyżej wspomniane, przyczyna wydziedziczenia musi być wskazana w testamencie, ponadto - nie może to był błahy powód. Może to być zachowywanie się w sprzeczny sposób z ogólnymi normami zachowania, przestępstwo, wyrządzona krzywda, niedopełnianie latami obowiązków rodzinnych. Pamiętaj jednak o tym, że nawet jeśli spadkobiorca zostanie wydziedziczony, uprawnienie do zachowku może przejść na jego dzieci. 

Przeczytaj też: 

Komentarze

Dodaj komentarz

Informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w naszym serwisie.

Inne z działu Wszystkie artykuły

Wszystkie artykuły
19.05.2019

Podatki dla większości obywateli to zmora, jednak taka której nie jesteśmy w stanie uniknąć, trzeba się z nią pogodzić. W przypadku osób fizycznych rozliczenie podatków na pewno jest prostsze niż w przypadku firm. Jednak dla wielu ludzi nie jest to przysłowiowa bułka z masłem. Warto również pamiętać, że większość płatników może korzystać ze zwrotu pewnej kwoty podatku. Jest ona uzależniona od wykorzystywanej podstawy opodatkowania. Istotną rolę ma również kwota zmniejszająca podatek, która wpływa na wysokość kosztów jakie zostaną nam zwrócone w trakcie rozliczenia corocznego. Jak to wygląda w roku 2019? O tym właśnie będzie ten wpis. ​​​​​​​

Wszystkie artykuły
19.05.2019

W życiu zdarzają się takie sytuacje, w których niestety traci się źródło swojego utrzymania. Niekiedy dzieje się to niespodziewanie i takie momenty dla wielu ludzi są szczególnie trudne. Szczególnie kłopotliwe staje się to dla ludzi w podeszłym wieku. Warto jednak zauważyć, że dla osób w pewnym wieku odpowiednie wsparcie przygotowuje polskie państwo. Chodzi tutaj o zasiłek przedemerytalny, który ma być pomostem miedzy życiem zawodowym a emeryturą dla ludzi, którzy nagle stracili zatrudnienie. Poniższy wpis będzie traktował na temat tego kto może na ową pomoc liczyć i jakie są warunki jej otrzymania, a także, gdzie można złożyć stosowny wniosek. 

Wszystkie artykuły
19.05.2019

Prowadzenie działalności gospodarczej nigdy nie jest łatwą sprawą. Wymaga się dobrego pomysłu, a i tak bardzo często prowadzenie działalności przysparza sporo problemów. Dla przedsiębiorców sporym problemem są obciążenia publicznoprawne, którym muszą sprostać, w tym wysokie składki na ubezpieczenia społeczne. Z tego względu prawodawcy organizując przepisy przygotowują rozwiązania, w ramach których firmy rozpoczynające działalność bądź osiągające małe dochody mogą płacić mniejsze składki na ZUS, dzięki czemu ich rzeczywiste dochody się zwiększają. 

 

Ta strona używa ciasteczek (COOKIE). Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce odwiedzając Politykę prywatności. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

X
Częste pytania ?
Copyright © 2019 Pożyczkolog